Franca respublika kalendaro

Poll without page-refresh

Article on other languages:

	del.icio.us
	Digg
	Furl
	Reddit
	Rojo
	Add to OnlyWire

En la fino de la 18-a jarcento en Francio okazis la Franca revolucio de 1789, kiu aboliciis monarkion kaj feŭdan reĝimon. En fluo de sciencemaj kaj kontraŭreligiaj pensoj, la revolucia registaro decidis anstataŭ Kristana Erao enkonduki novan kalendaran eraon, kaj komenci jarkalkulon de la tago de deklaro de la Franca Respubliko (22-a de septembro de 1792 laŭ Gregoria kalendaro). Ĉi tiu tago kongruis al la aŭtuna ekvinokso. Tiel, oni nomas tiun kreitan kalendaron Franca respublika kalendaro aŭ ankaŭ Franca revolucia kalendaro.

Franca respublika kalendaro

Ekzemple, la 1-a de januaro de 2000 laŭ la gregoria kalendaro estis la tago primidi de la 2-a dekado de Nivozo de CCVII (=207) laŭ la franca respublika kalendaro.

Tiu kalendaro nombras en la jaro 12 monatojn, kiujn konsistigas po 30 tagoj. Semajnon anstataŭas dekado (décade), entenanta 10 tagojn. Unu monato do konsistas el 3 dekadoj. La sistemo estas verko de Gilbert Romme kun helpo de Lalande, Delambre kaj Laplace. La nomoj de la monatoj kaj la tagoj estis proponitaj de Fabre D'Eglantine, membro de Konvencio, naskita en la sudfranca urbo Carcassonne, laŭ devenoj tre pliparte latina:

Tiuj de la tagoj laŭ latinlingvaj nombroj: primidi, duodi, tridi k.c.
Tiuj de la monatoj laŭ la sezonoj, la agrikultura ciklo en eŭropa Francio.

La jaroj estis skribitaj per romiaj ciferoj.

Nomo	Ordnumero	Daŭro laŭ Gregoria kalendaro	Signifo de la nomo
Vendemiero	la 1-a monato	22/23 sep - 21/22 okt	fr. vendémiaire, de lat. Vindemia -- "rikolto de vinberoj"
Brumero	la 2-a monato	22/23 okt - 20/21 nov	fr. brumaire, de brume -- "nebula"
Frimero	la 3-a monato	21/23 nov - 20/22 dec	fr. frimaire, de lat. frimas -- "frostoj"
Nivozo	la 4-a monato	21/23 dec - 19/21 jan	fr. nivôse, de lat. nivosus -- "neĝa"
Pluviozo	la 5-a monato	20/21 jan - 18/19 feb	fr. pluviôse, de lat. pluviosus -- "pluva"
Ventozo	la 6-a monato	19/20 feb - 20/21 mar	fr. ventôse, de lat. ventosus -- "venta"
Ĝerminalo	la 7-a monato	21/22 mar - 19/20 apr	fr. germinal, de lat. germen -- "ĝermo"
Florealo	la 8-a monato	20/21 apr - 19/20 maj	fr. florial, de lat. floreus -- "florplena"
Prerialo	la 9-a monato	20/21 maj - 19/20 jun	fr. prairial, de lat. pratus -- "herbejo"
Mesidoro	la 10-a monato	19/20 jun - 18/19 jul	fr. messidor, de lat. messis -- "grenrikolto" kaj gr. doron -- "doni"
Termidoro	la 11-a monato	19/20 jul - 17/18 aŭg	fr. thermidor, de gr. therme -- "varmo" kaj doron -- "doni"
Fruktidoro	la 12-a monato	18/19 aŭg - 16/17 sep	fr. fructidor, de lat. fructus -- "frukto" kaj gr. doron -- "doni"

Notu kiel samsezonaj (laŭ sezonoj en Francio) monatoj havas komunan sufikson.

La 12 monatoj do konsistis 360 tagojn. Kvin pliaj tagoj (ses kun supertago) estis naciaj festotagoj je la fino de la jaro. Komence, ili estis nomataj sans-culottides (laŭ sans-culottes, "senkulotuloj" aŭ malriĉaj revolucianoj). Post 1795, ili estis nomitaj "komplementaj tagoj".

La Fête de la Vertu, "Festo de virto" je la 17-a aŭ 18-a de septembro
La Fête du Génie, "Festo de genio" je la 18-a aŭ 19-a de septembro
La Fête du Travail, "Festo de laboro" je la 19-a aŭ 20-a de septembro
La Fête de l'Opinion, "Festo de la opinio" je la 20-a aŭ 21-a de septembro
La Fête des Récompenses, "Festo de rekompenco" je la 21-a aŭ 22-a de septembro
La Fête de la Révolution, "Festo de revolucio", supertago je la 22-a aŭ 23-a de septembro

Inter tiuj, kiuj volis etendi la kalendaron post ĝia oficialado, estas malklare kiel kalkuli superjarojn post la jaro XIV.

La Revolucia Kalendaro ĝisvivis nelonge. Je la 9-a de septembro de 1805 Imperiestro Napoleono la 1-a dekretis forlason de la Revolucia Kalendaro profite al reuzo de la Gregoria kalendaro, kiu en Francio reefektiviĝis la 1-an de januaro de 1806. Tamen ekde la 6-a al la 23-a de majo de 1871, ĝi revalidis en la pariza ribelado Commune de Paris.

Enhavo

1 Riproĉoj
2 Influo de la kalendaro
- 2.1 Eksteraj ligoj
3 Vidu ankaŭ jenon:

Riproĉoj

Ĝi estas tro franci-centrita: la nomoj de la monatoj kongruis al sezonaj kaj agrikulturaj cikloj de eŭropa Francio. Ekzemple al la tiamaj francaj kolonioj, ĝi ja tute ne taŭgis... Aliaj mezurunuoj kreitaj de Franca Respubliko kiel metro kaj litro estis difinitaj laŭ tutmondaj kriterioj.

La festotago estas décadi anstataŭ dimanĉo: unu el dek tagoj anstataŭ unu el sep, do tio estas ne nur kontraŭreligia (intence kaj malkaŝe), sed ankaŭ maloftigas la ripoztagojn! Sendube ne hazarde, ĉar multaj el la antaŭaj "Philosophes" (filozofoj) el burĝaj aŭ nobelaj klasoj, ekzemple Voltaire, ofte plendis, ke la kampuloj ne laboris sufiĉe kaj pasis tro da tempo, pro la dimanĉoj kaj aliaj religiaj festoj, "drinkante en la kabaredoj".

Influo de la kalendaro

Vortoj el la kalendaro aperas plurloke:

Karl Marx verkis La 18-a de brumero de Louis Napoléon en 1852 pri Napoleono la 3-a.
Émile Zola verkis romanon Germinal
Termidora palinuro estas maniero kuiri palinuron.
Termidora reago estas la nomo de la reago de burĝanoj kontraŭ jakobenojn kiu finis la periodon Teroro en Francio.
Nomoj el la kalendaro estis uzitaj de revolucianoj kaj anarkiismanoj anstataŭ tiuj el religia tradicio. Ekzemple: Floréal Martorell.
Ankaŭ en Sovetio estis projektoj por reformi la kalendaron.

Eksteraj ligoj

http://prairial.free.fr/calendrier/sommaire.html]

Klarigoj pri la Respublika Kalendaro (diverslingve : fr es en eo pt de nl) (en esperanto)
Kalendara kalkulilo por konverti ĉiujn datojn de la gregoria kalendaro al la revolucia kalendaro.

Vd. ankaŭ: Vikiarbo > Universo > Abstrakta Mondo > Kalendaro > Kalendaro de Franca Revolucio