Article on other languages:
- I
- I
- I
- I
- I
- I
- I
- I,_літара
- I_(lizherenn)
- I
- I
- I
- I
- I
- I
- I
- I
- I
- I
- I
- I
- I
- I
- I_(lettre)
- I
- I
- I
- I
- I
- I
- I
- I
- I
- I
- I
- I
- I
- I
- I
- I
- I
- I
- I
- I
- I
- I_(letter)
- I
- I
- I
- I
- I
- I
- I
- I_(латиница)
- I
- I
- I
- I
- I
- I_(слово_латинице)
- I
- I
- I
- I
- I_(harf)
- I_(латиниця)
- I_(harf)
- I
- I
- I
 |
del.icio.us |
 |
Digg |
 |
Furl |
 |
|
 |
Rojo |
| Add to OnlyWire |
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
- I estas simbolo por jodo je kemio.
- I estas romia cifero 1.
Vidu ankaŭ jenon:
I-karakteraj radikoj
Ĉe tipaj I-karakteraj radikoj la I-formo kaj la O-formo estas esence samsignifaj, t.e. la signifo de la O-formo, aŭ unu el ĝiaj signifoj, estas pli-malpli identa al la signifo de la responda I-formo, krom ke la du formoj kondutas gramatike malsame. En la plej tipaj okazoj la I-formo montras faradon de ia ago, kaj la O-formo estas nomo de tiu sama ago, do esence samsignifa kiel O-formo kun AD-sufikso (krom la eventuala daŭreca nuanco de AD). Estas ankaŭ malpli tipaj okazoj, en kiuj la signifo de la I-formo estas ekz. stata, senta aŭ alimaniere agosimila. Ekzemploj:
MONTR - montri kaj montro esprimas la saman agon. RID - ridi kaj rido esprimas la saman agon. VIV - vivi kaj vivo esprimas la saman agon. DEMONSTR - demonstri kaj demonstro esprimas la saman agon. DEMONSTRACI - demonstracii kaj demonstracio esprimas la saman agon (la saman kiel tiu de demonstri kaj demonstro). ROTACI - rotacii kaj rotacio esprimas la saman agon. AM - ami estas la ago havi certan senton, amo estas tiu sento mem.
En multaj okazoj la O-formo de I-karaktera radiko havas, apud aga aŭ agosimila signifo, ankaŭ signifon de io ne-aga kun tre proksima rilato al la ago, ekz. rezulto aŭ alispeca manifestiĝo de la ago. Ekzemploj:
KONSTRU - konstrui estas ago, konstruo estas aŭ tiu sama ago, aŭ rezulto de tia ago, aŭ maniero en kiu tia ago okazas. ELEKT - elekti kaj elekto estas ambaŭ agoj, sed elekto ankaŭ povas montri tion, kion oni elektas. DIFEKT - difekti estas ago, difekto estas aŭ nomo de tiu ago, aŭ rezulto de tiu ago. En iaj okazoj la signifo de la O-formo de I-karaktera radiko ne estas tiu de la efektiva ago montrata de la I-formo, sed nur rezulto aŭ manifestiĝo de la ago. Ekzemploj:
KONFUZ - konfuzi estas la ago kaŭzi certan staton/senton, konfuzo estas tia stato/sento (sed apenaŭ uziĝas por la ago kaŭzi tian staton). EMBARAS - embarasi estas la ago kaŭzi certan staton, embaraso estas tia stato (sed apenaŭ uziĝas por la ago kaŭzi tian staton). BAR - bari estas la ago meti malhelpaĵon por io, baro estas konkreta aŭ abstrakta afero, kiu baras. PROFIT - profiti estas la ago ricevi utilon aŭ gajnon de io, profito estas tia utilo aŭ gajno. STAMP - stampi estas la ago fari markon per stampilo, stampo estas marko tiel farita. VERK - verki estas la ago krei ion sciencan aŭ artan, verko estas scienca aŭ arta produkto de verkado. PAK - paki estas la ago kunligi aferojn malvaste per io ĉirkaŭanta ilin, pako estas aro de tiel kunligitaj objektoj. Rimarku: Kiam la Akademio de Esperanto kompilis la Bazan Radikaron Oficialan, ĝi, kontraŭ la kutimoj en vortaroj, ne rigardis tiajn ĉi radikojn kiel I-karakterajn, ĉar la O-formo ne povas montri la koncernan agon, sed elektis prezenti tiajn ĉi radikojn en O-finaĵa formo. Efektive tiajn ĉi radikojn oni povas egale rigardi kiel I-karakterajn aŭ O-karakterajn. Jam Zamenhof tiel parolis en Lingva Respondo pri la radiko STAMP.
Ĉe I-karakteraj radikoj la A-formo tipe havas signifon tre elastan kaj varian, ekz. "rilata al la ago", "faranta la agon", "tia kiel la ago", "havanta econ rilatan al la ago" k.s. Ekzemploj:
MONTR - montra = servanta por montri, rilata al montrado, k.s. ROTACI - rotacia = rilata al rotaciado, rotacianta, k.s. AM - ama = rilata al amo aŭ amado, amanta, k.s. Ĉe iuj I-karakteraj radikoj la A-formo havas tute ecan signifon. Tiam temas ofte pri eco, kiu povas esti rezulto de la koncerna ago, sed la A-formo montras tiun econ mem aparte de la koncerna ago. Ekzemploj:
SUSPEKT - suspekta = tia, ke ĝi vekas suspekton. FIKS - fiksa = nemovebla (tia, kia io povas fariĝi pro fiksado). KOMPLIK - komplika = malsimpla (tia, kia io povas fariĝi pro komplikado). KOREKT - korekta = senerara (tia, kia io povas fariĝi pro korektado), rilata al korektado, korektanta, k.s. Rimarku: Iuj ĉi tiaj pure ecaj uzoj de I-karakteraj radikoj estas de multaj rigardataj kiel eraraj aŭ evitindaj.
