Article on other languages:
- Meksiko
- Mexiko
- المكسيك
- Mexico
- ܡܩܣܝܩܘ
- Mexique
- México
- Méjiko
- Mïxiku
- Meksika
- Meksiko
- Mexico
- মেক্সিকো
- Meksiko
- Méksiko
- Мексіка
- མེག་སི་ཀོ
- Meksiko
- Mec'hiko
- Мексико
- Mèxic
- Mehiko
- Мексика
- Mexiko
- Mexico
- Mexico
- Mexiko
- މެކްސިކޯ
- Méhigo
- མེཀསི་ཀོ་
- Mehhiko
- Μεξικό
- Mexico
- México
- Meksiko
- Méhicu
- Mexiko
- مکزیک
- Meksiko
- Mexique
- Meksiko
- Meicsiceo
- Meksico
- Mexico
- Meagsago
- México
- Me̍t-sî-kô
- 멕시코
- Mekiko
- मेक्सिको
- Meksiko
- Mexikia
- Mexico
- মেক্সিকো
- Mexico
- ᒦᒃᓰᖂ/miiksiiquu
- Mexiqo
- Мексикæ
- Mexíkó
- Messico
- מקסיקו
- Mexico
- მექსიკა
- Мексика
- Meksiko
- Мексика
- Mexiko
- Meksik
- Meksîk
- Mexicum
- Meksika
- Mexiko
- Mexico
- Meksika
- Mexico
- Mexiko
- mexygu'e
- Messich
- Mexikó
- Мексико
- മെക്സിക്കോ
- मेक्सिको
- Мексик
- Mēxihco
- Mexico_(land)
- मेक्सिको
- メキシコ
- Mexico
- Mexico
- Mexiko
- Mexic
- Meksika
- مکسيکو
- ម៉ិកសិច
- Méssich
- Mexiko
- Meksyk
- México
- Mexic
- Mexico
- Mishiku
- Мексика
- Meksiko
- Мексика
- Mexico
- Meksika
- Mèssicu
- Mexico
- Mexiko
- Mehika
- Meksyk
- Мексико
- Meksiko
- Mexiko
- Mehiko
- மெக்சிகோ
- ประเทศเม็กซิโก
- Mexico
- Мексика
- Meksika
- Мексика
- میکسیکو
- Mèsico
- Mäxikän
- Mehiko
- Meksik
- 墨西哥
- מעקסיקא
- Meksika
- 墨西哥
- Mexiko
- Meksika
- Mexiko
 |
del.icio.us |
 |
Digg |
 |
Furl |
 |
|
 |
Rojo |
| Add to OnlyWire |
| Estados Unidos Mexicanos Unuiĝintaj Meksikaj Ŝtatoj |
|
 |
 |
| Nacia himno: Himno Nacional Mexicano Nacia Himno de Meksiko |
|
 |
|
| Bazaj informoj | |
|---|---|
| Ĉefurbo | Meksikurbo |
| Oficiala(j) lingvo(j) | hispana |
| Ĉefa(j) lingvo(j) | naŭatla |
| Plej ofta(j) religio(j) | katolikismo (89%) protestantismo (6%) aliaj (5%) |
| Areo % de akvo |
1.972.550 km² 2,5% |
| Loĝantaro | 106.682.500 (2008) |
| Loĝdenso | 55/km²
|
| Horzono | UTC-6 al -8 UTC-5 al -7 (somere) |
| Interreta domajno | .mx |
| Landokodo | MX |
| Telefona kodo | 52 |
| Politiko | |
| Politika sistemo | Prezidenta respubliko |
| Ŝtatestro | Felipe Calderón |
| Nacia tago | 16-a de septembro |
| Sendependiĝo disde Hispanio | 16-a de septembro 1810 |
| Ekonomio | |
| Valuto | peso |
| MEP - Suma - Pokapa |
laŭ 2006 $1,149 duiliono $ 12.775 |
| Esperanto-movado | |
| Landa E-asocio | Meksika Esperanto-Federacio
|
Meksiko (alternativa sed neoficiala nomo Meksikio) estas lando en la suda parto de Nordameriko.
Enhavo |
Bazaj informoj
- Oficiala nomo: Estados Unidos Mexicanos
- Komuna nomo: México (MEĥiko; la sono de la ikso estas escepto al la kutima prononco en la hispana lingvo). Vidu artikolon pri la nomo de Meksiko en esperanto.
- Situo: ĉ. 23º No, 102º Ok
- Limoj: 3.118 km norde kun Usono, 960 km sude kun Gvatemalo kaj 176 km kun Belizo.
- Areo: 1.972.546 km²
- Semotaŭga: 12%
- Ĉefurbo: Meksikurbo
- Sendependiĝo:(de Hispanio) ekis je la 16-an de septembro 1810, sukcesis je la 21-a de semptembro de 1821
- Internaciaj organizaĵoj: UNO (1945), OAŜ
Demografio
- Loĝantaro: 103,263,388 (2005)
- % urbana: 74% (2000)
- homoj je kv. km: 52,2 (2000)
- homoj je kv. km da semotaŭga tero: 434,9 (2000)
- ekonomia kresko: 1,53% (2000, takso)
- naskoj: 23,15 je 1000 homoj en jaro (2000, takso)
- mortoj: 5,05 je 1000 homoj en jaro (2000, takso)
- migrantoj: -2,84 je 1000 homoj en jaro (2000, takso)
- mortokvanto de beboj: 26,19 mortoj je 1000 naskoj (2000, takso)
- infanoj po virino: 2,67 infanoj naskita je virino (2000, takso)
- meza vivlongeco: 71,49 jaroj (68,47 viroj, 74,66 virinoj) (2000, takso)
- Etnoj: 60% mestiza (miksitoj de eŭropido kaj amerika indiĝeno), 30% indiĝena, 9% eŭropida, 1% aliaj
- Religio: laika ŝtato. Lau taksoj, 95% kristanismo (89% katolikismo, 6% protestantismo) 5% aliaj.
- Lingvo: la hispana estas la baza lingvo de la loĝantaro kaj estas uzata oficiale. Aliaj lingvoj: la naŭatla, dialektoj de la majaa, aliaj indianaj lingvoj.
- alfabeta: 89,6% (91,6% viroj, 87,6% virinoj) (1995 takso)
Provincoj
Meksiko dividiĝas en 31 ŝtatoj (en Esperanto oni foje uzas la vortojn subŝtato au provinco) kaj la Federacia Distrikto ĉirkaŭ la ĉefurbo:
|
Vidu ankaŭ: Mapo de la subŝtatoj de Meksiko kaj Listo de Meksikaj ŝtatoj.
Urboj
La plej grandaj urboj: milionoj en 2000 (takso):
| 19,75 | Meksikurbo (4-a plej loĝata tutmonde) |
| 4,10 | Gvadalaharo (Guadalajara) |
| 3,60 | Monterejo (Monterrey) |
| 0,74 | Morelja (Morelia) |
Geografio
La plej alta monto estas la Citlaltepetl aŭ Cerro de la Estrella (Stelmonto, de la Meksikurbo)
Politika sistemo
Meksiko estas demokrata federa respubliko. La konstitucio estis aprobita je la 5-a de februaro de 1917
Prezidanto elektita pere de universala kaj sekreta balotado por sesjara periodo. Vidu liston de prezidentoj de Meksiko. Nuna prezidento: Felipe Calderon
Duĉambra kongreso: deputitoj (tri jaroj) kaj senatanoj (ses jaroj)
Cefaj politikaj partioj:
- Revolucia Institucia Partio (fondita 1929)
- Partio de Nacia Agado (1939)
- Partio de la Demokratia Revolucio (1988)
Historio
La historio de Meksiko dividiĝas en ses ĉefaj periodoj:
- Kulturoj de Mezameriko, kiam floris la olmekoj, toltekoj kaj meŝikoj (1,200 a.K. - 1521 p.K.)
- Konkero kaj koloniigado fare de la hispanoj (1521-1810): la sieĝo de Tenoĉtitlano kaj la fondo de la Vicregno de Nova Hispanio
- Milito por la sendependiĝo kaj unuaj provoj organiziĝi (1810-1824): la alvoko de Dolores fare de pastro Miguel Hidalgo, la milito kontraŭ la reĝa armeo, la atingo de la sendependeco, la Unua Imperio kaj la proklamo de la respubliko
- Sendependa vivo (1824-1910): la malstabileco de la unuaj jaroj, la perdo de teritorio, la Reformo, la Dua Imperio, la porfiria diktaturo
- La meksika revolucio (1910-1917): la proklamo de Madero, la militantaj ĉefoj, la konvencio de Aguaskalento, la konstitucio
- La registaroj de la institucia revolucio (1917-2000): la stabiligo post la enlanda milito, la fondo de la Nacia Revolucia Partio, la lasta armita subleviĝo kaj la sinsekvo de konstitucie elektitaj prezidantoj
Esperanto-movado
Vidu:
Vidu ankaŭ
Aliaj projektoj
Eksteraj ligiloj
|
|
 |
||
|---|---|---|---|
|
|||
